Oslonjenost Srbije na strane direktne investicije iz Evropske unije: Empirijska analiza
DOI:
https://doi.org/10.46793/Rev25110.015MKljučne reči:
Srbija, strane direktne investicije (SDI), privredni razvoj, strani kapital, Evropska unija (EU)Apstrakt
Strane direktne investicije (SDI) predstavljaju jedan od odlučujućih faktora globalizacije, međunarodne trgovine i međunarodne ekonomske integracije u savremenom svetu. SDI danas figuriraju kao važan izvor ukupnog ekonomskog i društvenog razvoja i napretka svake zemlje. Svrha ovog članka je da pruži uporedni uvid u razlike u neto prilivu SDI između različitih zemalja Zapadnog Balkana, da ukaže na neto prilive i odlive SDI iz Srbije, njihovu sektorsku strukturu, kao i na važne razlike u prilivima SDI između različitih zemalja njihovog porekla. Evropska unija (EU) je najveći trgovinski partner, strani investitor i glavni donator u Srbiji. Sa druge strane, Srbija je prepoznata kao regionalni lider u privlačenju SDI, od kojih najveći njihov deo nesporno dolazi iz članica EU. Pored toga, Srbija ima najveću trgovinsku razmenu sa EU, na šta ukazuje i dominacija evropskih kompanija u domaćoj privredi. Stoga se u radu zaključuje da Srbija nema alternativu, kao i da joj je EU potrebna zbog svoje geografske blizine, intenzivnih trgovinskih odnosa, zavisnosti zemlje od stranog kapitala i potrebe za daljom modernizacijom privrede i društva.
Reference
Ahmeti, F., & Kukaj, H. (2016). The Importance of Foreign Direct Investments on Economic Development in Transitional Countries: A Case Study of Kosovo. European Scientific Journal, March 2016, pp. 1-26. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2752979
Ahn, J.B., Habib, A., Malacrino, D., & Presbitero, A. F. (2023). Fragmenting Foreign Direct Investment Hits Emerging Economies Hardest. IMF Blog, April 5, 2023. https://www.imf.org/en/Blogs/Articles/2023/04/05/fragmenting-foreign-direct-investment-hits-emerging-economies-hardest
Beta (2024). Ministarstvo zdravlja traži hitnu kontrolu nad lekarima koji otvaraju bolovanje, Sindikat Sloga se protivi. Danas, February 13, 2024. https://www.danas.rs/vesti/drustvo/ministarstvo-zdravlja-trazi-hitnu-kontrolu-nad-lekarima-koji-otvaraju-bolovanje-sindikat-sloga-se-protivi/
Chowdhury, R. A., Abdullah, M. N., Saha, J., & Tooheen, R. B. (2017). Problems and Prospects of the Foreign Direct Investment-based Organization in Bangladesh. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(4), pp. 488-497
Delegacija Evropske unije u Srbiji (2023). Nova mogućnost za preduzeća – „Srbija i EU – oprema za privredu“. August 24, 2023. https://europa.rs/nova-mogucnost-za-preduzeca-srbija-i-eu-oprema-za-privredu/
Delegacija Evropske unije u Republici Srbiji (2024). EU tim: Najbolji partner Srbiji. https://www.euzatebe.rs/rs/covid/cinjenice
Ignjatijević, S. (2015). Ekonomska analiza značaja stranih direktnih investicija. Oditor: časopis za menadžment, pravo i finansije, 11(2015), pp. 4-15
Jovanović, M. (2021). Srbija na stranputici razvoja? – o uticaju koneskih investicija. In: Miloš Nikolić (editor), Srbija i strani kapital – Osvrti i analize. Beograd: Libek, pp. 91-97
Kastratović, R. (2016). Uticaj stranih investicija na privredni i društveni razvoj Srbije. Bankarstvo, 45(4), pp. 70-93. doi: 10.5937/bankarstvo1604070K
Madžar, L., Balaban, S., & Simić, M. (2023). Finansijski i monetarni aspekti međunarodne ekonomije. Beograd: Alfa BK univerzitet.
Mallampally, P., & Sauvant, K. P. (1999). Foreign Direct Investment in Developing Countries. Finance & Development, March 1999. Washington D. C.: International Monetary Fund, pp. 34-37
N1 Beograd (2025). Petrović: Srbija je zemlja državnog kapitalizma, domaći privatni sektor potpuno ugušen. Interview.
Narodna banka Srbije (2024). Statistika platog bilansa. https://nbs.rs/sr_RS/drugi-nivo-navigacije/statistika/platni_bilans/
Organization for Economic Co-operation and Development (2002). Foreign Direct Investment for Development: Maximising Benefits, Minimising Costs. Paris: OECD.
Organization for Economic Co-operation and Development (2008). Benchmark Definition of Foreign Direct Investment, Fourth Edition. Paris: OECD. https://doi.org/10.1787/9789264045743-en
Panić Conić, S. (2023). Kompanije iz EU najveći investitori u Srbiji. May 9, 2023. https://www.rts.rs/lat/vesti/srbija-danas/5188119/kompanije-iz-eu-najveci-investitori-u-srbiji-.html
Pavlović, D. (2021). Privilegije i zloupotrebe – uloga administracije u privrednom razvoju Srbije. In: Miloš Nikolić (editor), Srbija i strani kapital – Osvrti i analize. Beograd: Libek, pp. 39-45
Popovčić-Avrić, S., & Vidas-Bubanja, M. (2009). Međunarodna ekonomija. Beograd: Zavod za udžbenike i Fakultet za ekonomiju, finansije i administraciju.
Rodrik, D. (1999). Making Openness Work: The New Global Economy and the Developing Countries, Washington D.C.: Overseas Development Council.
Samuel, C. (2013). The Dark Side of Foreign Direct Investment: A South African Perspective. Occasional Paper No. 167, December, 2013. Johannesburg: South African Institute for International Affairs.
Statistical Office of the Republic of Serbia (2024). Foreign Affiliates in the Republic of Serbia (inward FATS). https://www.stat.gov.rs/en-us/oblasti/strukturne-poslovne-statistike/strane-podruznice-u-srbiji/
Tasić, S. (2021). Strani kapital između teorije i prakse – iskustvo Srbije. In: Miloš Nikolić (editor), Srbija i strani kapital – Osvrti i analize. Beograd: Libek, pp. 9-15
Tomić, M., Antonijević M., & Pejović, B. (2021). Uticaj pandemije COVID-19 na kretanja SDI – Iskustva Srbije. Ekonomske ideje i praksa, 42(2021), pp. 47-72. https://doi.org/10.54318/eip.2021.mt.296
UNCTAD Stat. (2023). Foreign direct investment: Inward and outward flows and stock, annual. September 22, 2023. https://unctadstat.unctad.org/datacentre/dataviewer/US.FdiFlowsStock
United Nations Conference on Trade and Development (2007). Definitions and Sources, In: World Investment Report 2007: Transnational Corporations, Extractive Industries and Development. Geneva: UNCTAD, pp. 245-249
United Nations Conference on Trade and Development (2023). World Investment Report 2023: Investing in Sustainable Energy for All. Geneva: UNCTAD.
Unković, M., & Kordić, N. (2011). Mogućnosti Srbije za privlačenje stranih direktnih ulaganja. Singidunum revija, 8(1), pp. 163-177
U.S. State Department (2023). 2023 Investment Climate Statements: Serbia. https://www.state.gov/reports/2023-investment-climate-statements/serbia/
World Bank (2025). Foreign Direct Investment, net inflows and net outflows. https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.CD.WD
